Proofreading

منابع انسانی در مباحث مدیریتی نوین، عامل اصلی موفقیت متغیری است که جهت، شدت و تدام رفتار شغلی را باعث میشود سازمانها قلمداد میشود و در مقایسه با سایر منابع درونسازمانی ]2[. انگیزش برای سازمانها به ویژه سازمانهای عمومی مثل )منابع مادی، مالی و اطلاعاتی( حائز اهمیت زیادی است. از اینرو کتابخانههای عمومی بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا به درک رفتار توجه به نیروی انسانی و مطالعه رفتار آنها در محیط کار از اهمیت کارکنان، پیشبینی نتایج یک تصمیم مدیریتی و ترغیب کارکنان به زیادی برخودار است و سازمانها روی منابع انسانی سرمایهگذاری منظور تحقق اهداف خودشان و سازمان کمک میکند ]3[. مطالعه کرده و سعی در بهرهوری هرچه بیشتر آن دارند. اثربخشی منابع انگیزش شغلی کوششی است برای شناخت و پاسخ به چراهای رفتار انسانی به فعالیتها و رفتار مطلوب آنها در راستای اهداف سازمان است ]4[. کتابخانههای عمومی را میتوان از مهمترین کانونهای بستگی دارد. انسان برای رفتار مطلوب سازمانی باید انگیزه داشته فرهنگی ـ اجتماعی جوامع پیشرفته امروز به شمار آورد. با توجه به باشد. انگیزش شغلی یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر فعالیت وسعت مخاطبان کتابخانههای عمومی که قشرهای مختلف جامعه را کارکنان است و پیامد آن رضایت شغلی و در نهایت بهرهوری کارکنان شامل میشوند، این مراکز نقشی زیربنایی در توسعه اجتماعی ،میباشد. انگیزش عبارتست از فرآیندی که تلاش افراد را به سمت فرهنگی و اقتصادی جوامع را بر عهده دارند و یکی از مهمترین ارکان یک هدف خاص بسیج، هدایت و حمایت میکند] 1[. انگیزش شغلی تحولات بنیادی جوامع به شمار میروند. امروزه، نقش اساسی نیروی
مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 ضیایی و همکاران
انسانی فعال و کارآمد در این سازمانها نیز همانند سایر نهادهای اجتماعی بر کسی پوشیده نیست. رسالت اجتماعی خطیری که بر عهده کتابخانههای عمومی قرار دارد، توجه جدی به شرایط کاری نیروی انسانی شاغل در این کتابخانهها را ایجاب میکند] 5[؛ زیرا ماهیت سازمان کتابخانهها متمایز از سایر سازمانها میباشد .کتابخانههای عمومی سازمانهایی غیرانتفاعی و فرهنگی هستند که مخاطبان آن، اجباری به استفاده از آن ندارند و خود کتابخانهها و کتابداران هستند که با رفتار و عملکرد مناسب باید باعث جذب مخاطبان گردند. از طرفی انگیزش شغلی کتابداران برای اثربخشی کتابخانهها مهم بوده و انگیزش بالا برابر با کیفیت همکاری کتابداران در تحقق اهداف کتابخانه میباشد و بین انگیزش شغلی کتابداران و بهرهوری آنها رابطه معنادار وجود دارد .]6[ از اینرو کتابداران برای عملکرد شغلی بهتر باید برانگیخته شوند و به انگیزش آنها باید توجه کافی شود ]2[. تحقیقات پیرامون انگیزش و رضایت شغلی کتابداران کتابخانههای عمومی حاکی از عدم رضایت شغلی آنان نسبت به بعضی ابعاد است. از جمله میتوان به پژوهشهای حریری و اشرفی ریزی ]5[، فرجپهلو و آخشیک] 8[، ترکیان تبار] 9[ اشاره کرد که نتایج آنها نشان میدهد که کتابداران از ابعادی مثل، امکانات رفاهی و مادی، حقوق، ارتقاء شغلی و علمی، مدیریت غیرتخصصی و کمبود نیروی متخصص رضایت چندانی ندارند.
-3432266-6267773

Proofreading

Proofreading

براساس تحقیقات مختلف، انگیزش تحت تأثیر عوامل مختلف از جمله احساس امنیت و ثبات شغلی، مشارکت و نقش مؤثر در سازمان و همچنین شادابی و نشاط ،موفقیت در کار، قدردانی و تشویق، رشد و پیشرفت فرد، ارتقاء و ترفیع و غیره میباشد ]4[. امامّاّا در ورای همه این عوامل، نقش عامل نامرئی فرهنگ سازمانی بسیار حائز اهمیت است. فرهنگ تقریباًتقریبا همه جنبههای زندگی بشر را تحت تأثیر قرار داده است و در این میان، مدیریت بیشتر از سایر علوم دیگر تحت تأثیر فرهنگ یا به طور اخص فرهنگ سازمانی قرار دارد. فرهنگ سازمانی مجموعهای از معانی مشترک یا مجموعهای از ویژگیهای بسیار مهم است که ارزشهای یک سازمان را تشکیل میدهد و برای کارکنان یک مجموعه شیوه انجام امور و رفتار آنها را در سازمان مشخص میکند ]10[. فرهنگ سازمانی نقش مهمی در عملکرد کلی یک سازمان دارد و یک پارامتر مهم در اثربخشی سازمان محسوب میشود. فرهنگ سازمانی به اعضای سازمان کمک میکند در وهله اول احساس هویت داشته باشند و درک کنند که به یک اجتماع سازمانی که دارای ارزشها و باورها و ایدئولوژی معینی هستند، تعلق دارند و در وهله دوم آنها یک حس تعهد نسبت به چیزی فراتر از سود شخصی پیدا میکنند ]3[. فرهنگ سازمانی رفتار کارکنان را شکل میدهد ]11[ و باعث تسهیل تغییرات استراتژیک در سازمان میشود ]12[. بررسیها نشان داده است که فرهنگ سازمانی بر تدوین اهداف و استراتژی، رضایت شغلی، انگیزش شغلی، عملکرد سازمانی، خلاقیت و نوآوری، میزان مشارت کارکنان، تصمیمگیری، و غیره تأثیر میگذارد ]13[. از جمله میتوان به پژوهشهای وبر و پلسکین) Weber and Pliskin( ]14[، جیوتی) Jyoti( ]15[ و رداد و اخگری ]16[ اشاره کرد که نشان دادند فرهنگ سازمانی و جوّجو سازمانی با عملکرد و انگیزش کارکنان رابطه مثبت و معناداری دارد. تأثیرات و اهمیت فرهنگ سازمانی و ضرورت توجه به آن در سازمان، به مدیران این جهت را مینمایاند که همانگونه که فرهنگ سازمانی بر شیوههای مدیریتی و موفقیت سازمان تأثیر داشته، از طرفی مدیران نیز میتوانند با بررسی فرهنگ سازمانی، تغییرات یا تعدیلهایی در آن بوجود آورند که منجر به بهبود وضع سازمان و عملکرد آن، انگیزش و اثربخشی کارکنان گردد. این فرآیند را مدیریت فرهنگ سازمانی گویند. مدیریت فرهنگ سازمان را میتوان شناخت و استفاده بهینه از فرهنگ موجود، تغییر یا تضعیف باورها و هنجارهای ناخواسته، تقویت باورها، ارزشها و هنجارهای خواسته و تثبیت فرهنگ مطلوب دانست. مدیریت فرهنگ سازمانی فرآیندی است که بهطور مداوم به شناسایی فرهنگ موجود و فرهنگ مطلوب سازمانی پرداخته و به این منظور تغییر فرهنگ موجود و توسعه پرورش ارزشها و الگوهای رفتاری مطلوب اقدام شود. در الگوی مدیریت فرهنگ سازمانی ،اقدام اساسی شناسایی فرهنگ موجود و فرهنگ اثربخش است .
فرهنگ اثربخش یا شایسته بیانکننده وجود هماهنگی و تطبیق مؤلفههای فرهنگ سازمان با نظام ارزشها، اهداف و استراتژی سازمان و انسجام بین مؤلفهها بوده و مشتاقانه توسط افراد آن سازمان حفظ و رعایت میشود و میتواند برای سازمان نقش یک سرمایه اصلی را ایفا کند ]12[. سازمان برای دستیابی به این امر باید از طریق پژوهشها، مهمترین مؤلفههای فرهنگی مؤثر جهت دستیابی به اهداف و خدمت بهتر به مشتریان را شناسایی و ترویج دهد ]18[. با توجه به اینکه انگیزش شغلی یکی از متغیرهای متأثر از فرهنگ سازمانی بوده و خود در عملکرد کارکنان بسیار حائز اهمیت است، توجه به شناسایی مؤلفههای فرهنگ سازمانی مؤثر بر آن به منظور مدیریت فرهنگ سازمانی از اهمیت زیادی برخوردار میباشد. از اینرو هدف این پژوهش شناسایی ابعاد و مؤلفههای فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش شغلی کتابداران کتابخانههای عمومی ایران است و با این پرسش اساسی شکل گرفته است که ابعاد و مؤلفههای فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش شغلی کتابداران کتابخانههای عمومی ایران کدامند؟ روش کار
برای پژوهش روشهای متعددی وجود دارد، ولی نکته مهم و قابل توجه این است که انتخاب روش پژوهش اغلب اختیاری نیست، بلکه ماهیت موضوع تحقیق و شرایط آن موضوعاتی هستند که پارادایم، استراتژی و روش تحقیق مناسب را مشخص
22
-3432266-2126430

Proofreading

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Proofreading

و تعیین میکند. هدف این مطالعه شناسایی ابعاد فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش شغلی کتابداران کتابخانههای عمومی ایران میباشد. در شناخت فرهنگ سازمانی، دو روش کلی وجود دارد: روش استفاده از الگو و روش زمینهای] 19[. در روش استفاده از الگو، از مدلهای موجود استفاده میشود و محقق میبایست در داخل این چارچوب حرکت کند و امکان حرکت بیرون از آن وجود ندارد. در روش زمینهای به دلیل منحصربهفرد بودن فرهنگ در هر سازمانی از روشها و ابزارهای کیفی و کمکمّیّی یا هر دو )روش ترکیبی( در شناخت فرهنگ سازمانی استفاده میشود. روشهای تحقیق کیفی که رویکرد تفسیری دارند، به ایجاد و شکلگیری نوع خاصی از دانش درباره جهان منجر میشود که کاملاکاملاً متفاوت با دانش و شناخت ایجاد شده از طریق دیگر روشهای تحقیق است. در پژوهشهای کیفی بررسی معنایی، درک عمیق و همه جانبه پدیدهها، مطالعه پدیدهها در بافت و موقعیت طبیعی آنها مورد تأکید قرار میگیرد. ماهیت فرهنگ سازمانی که بخش زیادی از آن به شکل پنهان میباشد ،ایجاب میکند که برای کشف و درک معنا و مفهوم در یک سازمان خاص، نگرشی تفسیرگرا در پیش گرفته شود ]20[. با توجه به اینکه ماهیت و فلسفه وجودی بعضی از سازمانها مثل کتابخانههای عمومی با سایر سازمانها متفاوت است، و الگوهای فرهنگ سازمانی موجود، توانایی نمایاندن همه ابعاد فرهنگ سازمانی کتابخانههای عمومی را ندارند، و از آنجایی که درک و کشف مؤلفههای فرهنگ سازمانی از طریق رویکرد تفسیری بهتر صورت میگیرد، و تجربیات نهفته در ذهن افراد درگیر در یک سازمان کشف میگردد، لذا این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است.
جامعه مورد مطالعه شامل کتابداران کتابخانههای عمومی ایران زیر نظر نهاد کتابخانههای عمومی ایران میشود. با توجه به هدف پژوهش، نمونهها به طور هدفمند انتخاب شدهاند تا منبع غنی و تأمین کننده اطلاعات مورد نیاز پژوهش باشد. در این پژوهش ملاک اصلی برای انتخاب مشارکتکنندگان در مصاحبه، داشتن تجربه و سابقه بیش از 5 سال سابقه کار و داشتن مدرک تحصیلی علم اطلاعات و دانششناسی بوده است. حجم نمونه در پژوهشهای کیفی، در حین کار مشخص میگردد و نمونهگیری آنقدر ادامه مییابد که دادههای به اشباع برسند و محقق به این نتیجه برسد که اطلاعات جدید همان تکرار اطلاعات قبلی است که نیاز به کد جدید یا گسترش کدهای موجود ندارد. محقق از طریق بررسی مرتب دادهها و پرسیدن سؤالات، نهایتاًنهایتا به این نتیجه میرسد که دادهها به اشباع رسیدهاند، در این زمان نمونهگیری خاتمه مییابد] 21[. در این مطالعه تعداد نمونهها را
19 نفر از مدیران و کتابداران کتابخانههای عمومی در 10 استان

مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 ضیایی و همکاران
کشور تشکیل میدهد که مشخصات آنها در جدول1 ارائه شده است.
روش اصلی جمعآوری دادهها در این پژوهش، مصاحبه عمیق نیمهسازمانیافته فردی بود. در مصاحبه نیمهسازمانیافته اگر چه محقق از قبل موضوعات و عناوینی را که برای پوشش دادن به اطلاعات لازم هستند، تهیه خواهد کرد، امامّاّا کلیه سؤالات از قبل تهیه نشدهاند و جریان مصاحبه تا حد زیادی متکی بر سؤالاتی است که خودبخود در تعامل مصاحبهگر و مصاحبه شونده پیش میآیند .تجزیه و تحلیل در این پژوهش با استفاده از تحلیل محتوا انجام شده است. پژوهشگر در طی مصاحبه تلاش میکرد با توجه به اشرافی که بر موقعیت داشت، ارتباط سؤالات و اهداف مصاحبه را حفظ نماید .همه مصاحبهها در یک جلسه به اتمام میرسید و مصاحبهها با استفاده از دستگاه ضبط صوت) MP3 voice Recorder( ضبط میشد و پس از انجام هر مصاحبه، پس از چند بار گوش دادن به منظور اطمنیان از پایایی نسخهبرداری و کلمه به کلمه از دستگاه پیاده میشد. سپس با استفاده از تحلیل محتوای کیفی تلخیصی و استقرایی، مقولهها بر اساس سطح انتزاع از کم به زیاد ساماندهی و به این طریق، دادهها در واحدهای اطلاعاتی خلاصهتر طبقهبندی شد. برای نامگذاری مقولهها، از سه روش متون تخصصی در موضوع تحقیق، واژگان خود مصاحبه شوندگان و ذخیره مفاهیم پژوهشگران استفاده شد. در این پژوهش برای صحصحّتّتسنجی) Rigour( مطالعه از معیارهای لینکلن و گوبا) 1986( )Lincoln and Guba( یعنی اعتبار ) Credibility(، تأییدپذیری ) Verification(، اطمنیانپذیری) Dependibility( و انتقالپذیری
)Transferability( ]21[ استفاده شده است. برای اعتبار مطالعه ،محقق درگیری مداوم و طولاتی با دادهها و مشارکتکنندگان داشته و از تکنیک بازبینی توسط مشارکتکنندگان استفاده کرد. به این صورت که محقق خلاصهای از متن مصاحبه، همراه با کدهای اولیه در اختیار مشارکتکنندگان قرار داده و از آنها در مورد صحت برداشت محقق سؤال کرد. تلاش محقق این بود که در فرآبند تحقیق به طور کامل درگیر تحقیق شود، با مشارکتکنندگان ارتباط صحیح و مناسب برقرار نموده و پذیرای مفاهیم عمیقی باشد که در فرآیند مطالعه آشکار میشوند. برای تأمین تأییدپذیری نیز از روش بازبینی همکار استفاده شد. به این صورت که محقق تحلیلهای ابتدایی و جمعآوری شده دادهها را پس از کدگذاری اولیه و تشکیل طبقات ،در اختیار همکاران تیم خود برای ارزشیابی و اصلاح قرار داد. برای تأمین اطمینانپذیری هم دادههای خام، کدها و طبقات را نزد خود برای حسابرسی حفظ کرده و دیگر اینکه برای نقل قولها از عین عبارت مشارکتکنندگان استفاده شد. برای تعمیمپذیری هم از نمونهگیری با حداکثر تنوع استفاده شد.

مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 ضیایی و همکاران
سازمانهاست”)L.M.7(. یادگیری سازمانی در کتابخانههای عمومی شامل پژوهشمحور کردن فعالیتها و کاربست نتایج پژوهشها در کتابخانههای عمومی و آموزش مداوم کتابدار در جهت یادگیری مهارتهای نوین و تحولات اجتماعی پیرامون خود است که مشارکتکنندگان بر آن به عنوان یک عامل انگیزشی و رضایت شغلی تأکید داشتند: “تقویت بنیه پژوهشی کارکنان نهاد کتابخانهها و حمایت بی حد و حصر از نتایج یافتههای پژوهشگران در حیطه کتابخانههای عمومی و در نهایت کاربست آنها در دنیای واقعی باید یک ارزش باشد ”)L.M.12(.
فرهنگ استقلالگرایی
یکی دیگر از ابعاد فرهنگ سازمانی مؤثر در انگیزش کتابداران از نگاه مشارکتکنندگان“ فرهنگ استقلالگرایی” است که شامل مؤلفههای “عدم سیاستزدگی” و تمرکززدایی” میباشد. “خب باید رهایی از سیاستزدگی در حوزه منابع و در واقع انتصابات و انتخاب مدیران کل باید انجام بشه”)L.M.11(. مشارکتکنندگان متمرکز بودن در ساختار مدیریتی نهاد کتابخانههای عمومی را یکی از موانع مهم در اثربخش نبودن کتابخانهها در جذب مخاطب و کاهش انگیزش شغلی کتابداران میدانند: “ببیند از آنجا که کتابها متمرکز خریداری میشه و متمرکز ارسال میشود قطعاًقطعا نمیتواند نیاز را پوشش بدهد. وقتی که خود نهاد دارد برای 3200 کتابخانه نهادی و مشارکتی کتاب میخرد و خودش میفرستد این حجم کتابخانهها و آن حجم تولید کتاب اصلاًاصلا اجازه نیازسنجی را به خود نهاد نمیدهد، و ما نتوانیم پاسخگوی نیازهای مخاطبانمان باشیم، قطعاًقطعا انگیزه ما را کاهش میده”)M.4(. “مدیریت در کتابخانههای عمومی واقعاًواقعا متمرکز است. من نوعی که اینجا نشستم، استان خودم را خیلی خوب میشناسم، نیازهای مردم خودم را خیلی خوب میشناسم، نیازهای کتابدار خودم را خیلی خوب میشناسم،” )M.1(.
فرهنگ رهبری مشارکتی و انگیزشی
فرهنگ مشارکتی و انگیزشی به معنای مشارکت دادن کتابداران در کتابخانههای عمومی در تصمیمگیریهای مدیریتی و ایجاد انگیزه در آنها جهت مشارکت در تصمیمها و انجام کارهای کتابخانهها برای تحقق هدف تعالیبخشی اجتماعی .“مدیریت مشارکتی” و “رهبری انگیزشی” دو مؤلفه این فرهنگ میباشد .از آنجایی که کتابدارانی که در کتابخانههای عمومی مشغول کار هستند، بیشتر با کاربران و اربابرجوع در ارتباط هستند، و از نیازها و رفتارهای آنها بیشتر مطلع میشوند، استفاده از نظرات آنها و مشارکت آنها در تصمیمگیریها میتواند منجر به انگیزش ،رضایت شغلی و خلاقیت و اثربخشی در کتابخانه میگردد:
“مشورت گرفتن از کتابدار بعنوان کسی که بیشتر با ارباب رجوع سرو کار داره بیشتر با مراجع کننده سرکار داره میتواند خیلی به مدیریت مدیر کمک کند حتماحتماً مدیر باید از نقطه نظرات افراد همکارش کمک بگیرد”)M.4(. ”وقتی یه کتابدار تأمین باشه، رفاه داشته باشه که متاسفانه تو کتابخانههای عمومی این پایینه این سطح رفاه برای کارکنان. رفاه مادی پایینه؛ وقتی از نظر حالا مزایا و حقوق و اینجور چیزا تو موقعیت خوبی قرار بگیره، هم سطح دیگر کارمندان هم سطح خودش باشه تو سازمانهای دیگه این خیلی بهش کمک میکنه آرامش که براش ایجاد میشه، اون آرامش ذهنی و دیگه فکرش مشغول این نیست که مثلاًمثلا حقوق من مثلامثلاً نصف حقوق یه کتابدار دانشگاهیه یا نصف حقوق فلان جاست، یا کارمند فلان جاست“)L.M.9(. “ کار فرهنگی یه نیاز عاطفی دیگران را بر طرف میکنی، دوست داری نیاز عاطفیتم از نظر مدیران، از نظر همکارا بالاخره برطرف بشه. من نمیگم حتماحتماً یه چیزایی به بچهها بدن ولی همینکه یه تشویقی به بچهها بدن همینکه مثلامثلاً یه سر کشی، یه تشکری خیل خوبه اینا متاسفانه تو سازمان ما خیلی کم رنگه”)L.2(.
بحث
توجه به منابع انسانی به عنوان با ارزشترین منبع برای سازمانها از اهمیت وافری برخوردار است، هر فردی در سازمان برای ارائه رفتار مناسب و مطلوب در راستای تحقق اهداف سازمانی باید هم انگیزه داشته باشد و هم درست برانگیخته شده باشد. عوامل مؤثر بر انگیزش کارکنان متعدند. یکی از عوامل بسیار تأثیرگذار بر انگیزش کارکنان، فرهنگ سازمانی حاکم بر سازمان میباشد .
-377699-6784408

Proofreading

Proofreading

نتایج تحقیقات انجام شده هم حکایت از تأثیر فرهنگ سازمانی بر انگیزش شغلی و فعالیتهای کارکنان و در نهایت اثربخشی سازمان دارد. کتابخانههای عمومی از سازمانهای بسیار مؤثر در جامعه میباشد که میتواند باعث توسعه و ارتقاء یک جامعه گردد، یا به عبارتی نقش تعالی اجتماعی را داشته باشد. برای ایفای این نقش و اثربخشی بیشتر کتابدران نیازمند انگیزش لازم و رضایت شغلی از سازمان خود هستند. هر سازمانی برای اثربخشی سازمان خود و در مقیاس خرد برای افزایش انگیزش شغلی کارکنان نیازمند ایجاد فرهنگ سازمانی اثربخش و شایسته مختص خود میباشد. فرهنگ اثربخش و شایسته فرهنگی است که در درجه اول قوی باشد، یعنی جنبههای اساسی فرهنگ به طور جدی مورد قبول اکثریت قریب به اتفاق اعضاء سازمان قرار گیرد و همچنین باید دارای ویژگیهای کلیدی معینی، مطابق با شرایط محیطی باشد. فرهنگ قوی اگر با شرایط داخلی و بیرونی سازگاری داشته باشد منجر به اثربخشی سازمانی خواهد شد ]22[. نکته مهم که باید توجه داشت این است که فرهنگسازی و الگوسازی فرهنگی مناسب برای سازمانها یک هنر است و باید هنرمندانه به آن پرداخته شود ]23[. براساس یافتههای این پژوهش، یکی از ابعاد فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش شغلی کتابداران کتابخانههای عمومی ایران ،“فرهنگ دانشمحوری و توانمندی” است. این فرهنگ شامل مؤلفههای تخصصگرایی و شایستهسالاری، توانمندی حرفهای، استفاده از فنآوری ،یادگیری سازمانی میباشد. باور به تخصصگرایی و شایستهسالاری از نظر بیشتر مشارکتکنندگان هم در انتخاب مدیران و هم انتخاب کتابداران برای افزایش انگیزش شغلی و کارایی و اثربخشی کتابخانه، و همچنین افزایش تعهد سازمانی کتابداران حائز اهمیت است. این بخش از یافتهها با نتیجه پژوهش امیری] 24[ در خصوص نقش تخصص در عمکرد مدیران و کتابخانه تا حدودی همسو میباشد. با توجه به اینکه کتابخانههای عمومی با کاربران مختلفی از همه اقشار جامعه سروکار دارند، و تلاش در جهت جذب همه آنها دارند، بنابراین داشتن و تلاش برای کتابدارانی توانمند باعث افزایش انگیزش شغلی کتابدران جهت ارتقاء شغلی خود خواهند بود از اینرو توانمندی حرفهای کتابداران میتواند انگیزش آنها را در ارائه خدمات افزایش دهد که این نتیجه با نتیجه پژوهش اصغری و همکاران ]25[ مبنی بر رابطه مستقیم توانمندی و رضایت و انگیزش شغلی همسوست. توانمندی حرفهای شامل توانمندی ارتباطی و توانمندی فنی است که این دو مؤلفه از مؤلفههای مختص کتابداران در سازمان کتابخانهها میباشد. باور به “استفاده از فنآوریها” و به دنبال آن توجه به فنآوریها و همگامی و استفاده درست از آن در خدمات کتابخانهها، میتواند عاملی مهم در انگیزش کارکنان در خدمت به کاربران و جذب کاربران به کتابخانه و متعاقب آن پیادهسازی برنامههای مفید برای تعالیگرایی اجتماعی باشد. در فرهنگ دانشمحوری و توانمندی ،مؤلفه “یادگیری سازمانی” عامل مهمی در اثربخشی سازمان و انگیزش کارکنان میباشد. با توجه به تغییر و تحولات شتابان در عرصه اجتماعی و همچنین فنآوری، کتابخانههای عمومی برای جلوگیری از خطاها و نیز به جهت رشد و توسعه سازمان به منظور بهبود خدمات خود نیاز به کسب و کاربرد دانش و مهارتهای جدید دارد مؤلفه یادگیری سازمانی با نتیجه پژوهش لی) Lee( و همکاران ]26[ که مبنی بر تأثیر مدیریت دانش به عنوان فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش کارکنان همسو میباشد.
مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 ضیایی و همکاران
-3776992071960

Proofreading

Proofreading

براساس دادههای پژوهش، یکی دیگر از ابعاد فرهنگ سازمانی مؤثر بر انگیزش شغلی کتابداران “فرهنگ استقلالگرایی” است که لازم است بر ساختار مدیریتی و عملکردی کتابخانههای عمومی حاکم گردد. استقلالگرایی به معنای بیطرفی و داشتن اختیار در انجام خدمات و مدیریت کتابخانههای عمومی با در نظر گرفتن کثرتگرایی در جامعه استفادهکننده است.. عدم سیاستزدگی هم در انتخاب مدیران و هم در انتخاب منابع میبایست به عنوان ارزش قلمداد گردد و به آن پایبند بود. در کنار عدم سیاستزدگی، با توجه ماهیت محلی کتابخانههای عمومی، تمرکززدایی به طور کلی در مدیریت و به طور اخص در مجموعهسازی از دیگر مقولههای فرعی یا مؤلفههای فرهنگ استقلالگرایی است. کتابخانههای عمومی سازمانهای مشتریمحوری هستند که اگر نیازهای اطلاعاتی آنها برآورده نشود، عدم رضایت آنها را به دنبال دارد. از طرفی آگاهی از نیازهای اطلاعاتی کاربران کتابخانههای عمومی نیاز به عدم سیاستزدگی و عدم تمرکز در مدیریت و مجموعهسازی منابع اطلاعاتی دارد. از اینرو عدم توجه به این فرهنگ، عدم انگیزش کتابداران را هم به دنبال دارد .“فرهنگ رهبری مشارکتی و انگیزشی” به بعضی از ویژگیهای کتابخانههای عمومی برمیگردد که این ویژگیها، اعتقاد به رهبری مشارکتی و انگیزشی را به امری ضروری در مدیریت و فرآیند عملکردی کتابخانههای عمومی تبدیل نموده است. از جمله این ویژگیها غیرانتفاعی بودن، فرهنگی بودن، عمومی بودن خدمات کتابخانهها و ارتباط کتابداران با جامعه استفادهکننده میباشد .
کتابخانههای عمومی محیطی فرهنگی و بسیار تأثیرگذار بر فرهنگسازی و رشد و ارتقاء یک جامعه )تعالی اجتماعی( میباشند که کارکنان آن باید انگیزههای لازم برای انجام وظایف به شکلی بهینه را داشته باشند. هر چند نهاد کتابخانههای عمومی به دلیل غیرانتقاعی بودن، مثل سازمانهای درآمدزا، توان پرداخت پاداشها و حقوق زیاد به کارکنان خود را ندارند، امّاامّا توجه به انگیزههای معنوی و تا حدودی انگیزههای مادی کتابداران میتوان عملکرد مناسب و افزایش تعهد سازمانی آنها را انتظار داشت. همچنین با توجه به ارتباط مستقیم کتابدارانی که در کتابخانههای عمومی مشغول کار هستند، با کاربران و اربابرجوع ،و اطلاع از نیازها و رفتارهای اطلاعاتی آنها، استفاده از نظرات آنها و مشارکت آنها در تصمیمگیریها میتواند منجر به انگیزش، رضایت شغلی و خلاقیت و اثربخشی در کتابخانه میگردد. به طور کلی نتایج این پژوهش در راستای عوامل انگیزش شغلی حاصل از نتایج پژوهشهای حریری واشرفیریزی ]5[، عباسی] 22[، باقری] 28[، اشرفیریزی و کاظمپور] 29[، فرجپهلو و آخشیک ]8[، کایا) Kaya( ]30[، و مکگین )McGinn( ]31[ میباشد. این پژوهشها بر عوامل انگیزشی تخصص، حقوق، ارتقاء و مشارکت در تصمیمگیری تأکید داشته و بر آن صحه گذاشتهاند.
نتیجهگیری
سازمانها به طور کلی به دنبال اثربخشی و بهبود عملکرد سازمانی و به طور اخص بهبود عملکرد فعالیتهای منابع انسانی خود به عنوان مهمترین منابع سازمانی هستند. عملکرد کارکنان تابعی از انگیزش شغلی و رضایت شغلی آنها میباشد. از عوامل مؤثر بر انگیزش شغلی کارکنان، فرهنگ سازمانی حاکم بر سازمان است که میتواند به رفتار کارکنان و دیدگاه آنها جهت ببخشد. از اینرو مدیریت فرهنگ سازمانی به عنوان یک مبحث
31
مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 ضیایی و همکاران
-377699829825

Proofreading


دیدگاهتان را بنویسید